Nood en nut van een Benelux-kapitaalunie

Voor de toekomst van Vlaanderen én van Europa is het cruciaal dat Europa haar interne markt vervolledigt. De vorming van een Benelux-kapitaalunie kan daarvoor een uiterst belangrijke eerste stap zijn. In deze nieuwsbrief leg ik u graag uit waarom.

Eredoctor Mario Draghi

Volgende maandag 2 februari krijgt Mario Draghi een eredoctoraat toegereikt aan mijn eigen alma mater, de KU Leuven. Dat is de voormalige voorzitter van de Europese Centrale Bank én voormalig premier van Italië meer dan gegund. Academicus én pragmaticus; het is en blijft een interessante combinatie. 

In zijn befaamde rapport van 2024 maakte hij heel duidelijk: de Europese productiviteit moet omhoog en we moeten al zeker naar een snellere besluitvorming op EU-niveau. Ten tijde van de schuldencrisis verordonneerde Draghi: “whatever it takes to preserve the euro”. 

Ik begon 20 jaar geleden mijn politieke carrière als stagiair in het Europese parlement. Ik ben en blijf absoluut fan van de Europese gedachte. Net daarom denk ik er als Vlaams minister-president en als bevoegd minister voor Buitenlandse Zaken ook graag constructief en gezond kritisch over na, net als Mario Draghi. Vandaag is het volgens mij hoog tijd voor “whatever it takes for European welfare’.

Klavertje vier Europese uitdagingen

Deze “whatever it takes for European welfare’ vertaalt zich in een klavertje vier aan uitdagingen.  Die zijn voor mij glashelder: de interne markt eindelijk vervolledigen; competitiviteit verhogen en versterken; nieuwe allianties smeden en werk maken van onze militaire opbouw. 

Laat ons beginnen bij het begin: de interne markt. Daarvan concludeerde Draghi in 2024 dat de economische activiteit van de EU maar liefst 10 percent hoger zou kunnen liggen als we de bestaande barrières van de interne markt zouden wegwerken.

Vanuit de gedachte, wie zelf geen stukje van de oplossing aanreikt, maakt deel uit van het probleem, doe ik dus volgende oproep. Laat ons zelf beginnen en werk maken van een kapitaalunie van de Benelux. 

Voortouw nemen

Wij liggen hier in Vlaanderen in het hart van Europa. We zijn als Benelux founding fathers van het Europese verhaal. Dus ja, we hebben misschien wel a moral duty om Europa beter en sterker te maken. En dat kan door eerst op kleiner niveau samen te werken. 

Onze federale premier Bart De Wever wees eerder al op die mogelijkheid. Er bestaat zoiets als het artikel 350 van het Werkingsverdrag. Dat geeft Europese lidstaten de mogelijkheid om sneller en dieper te integreren dan de Europese Unie zelf. De Benelux heeft altijd al een sterke onderlinge band gehad; dus laat ons daarop verder bouwen.

Vandaar mijn oproep vanuit Vlaanderen, en daar engageer ik mij met veel graagte toe. Om samen met federaal premier Bart De Wever initiatief te nemen en met de Luxemburgs premier Luc Frieden en de Nederlandse formateur (en zoals het er nu naar uit ziet weldra minister-president) Rob Jetten samen te zitten over de vorming van een Benelux-kapitaalunie. De drie landen én de deelstaten hebben heel wat troeven in handen om zo’n kapitaalunie te kunnen laten slagen. En zo binnen Europa het voortouw te nemen. 

Het nut van een kapitaalunie

Een kapitaalunie harmoniseert fiscale regels; verlaagt transactiekosten; versnelt investeringsbeslissingen en zorgt dus voor een efficiëntere financiering. Kortom, het is een eengemaakt financieel ecosysteem en dat is natuurlijk meteen voor internationale investeerders ook een pak interessanter dan drie aparte markten. Zo’n kapitaalsunie geeft start-ups en groeibedrijven bovendien toegang tot een grotere kapitaalmark. Lees, meer investeerders met diepere zakken, die dus niet per se meteen in Londen of over de oceaan moeten gezocht worden. 

Niet onbelangrijk, zo’n kapitaalunie zou het vele spaargeld dat de Lage Landen rijk zijn richting productieve investeringen in bijvoorbeeld innovatie, energie, defensie of infrastructuur kunnen stuwen. Tel uit je winst.  Minder dogmatisme, meer pragmatisme. Minder belemmeringen, meer geld aan het werk. “Overheden moeten zich inzetten voor een gezond economisch en financieel beleid. Zo zorgen we voor hervormingen in de eurozone – en voor onze onafhankelijkheid.” Dat zei Mario Draghi in 2012 in een interview met Der Spiegel. De tijd is rijp om binnen Europa en in de context van gezond economisch en financieel beleid een slimme alliantie te sluiten: de Benelux-kapitaalunie.  Wat we zelf kunnen doen, moeten we zelf in gang steken. In het belang van de toekomst van Vlaanderen én van Europa.