Waarom we onze relatie met China moeten bijsturen

De omgekeerde opiumoorlog

In de 19^e eeuw bedacht Groot-Brittanië een wel heel fout plan om het handelstekort met China aan te pakken. Het begon massaal opium op de Chinese markt tegen hallucinant lage prijzen te verkopen. Lang verhaal kort: China werd op de knieën gedwongen en moest ongelijke handelsverdragen slikken en havens openen voor de Britten. 

Uiteraard valt een verslavend maatschappij-ontwrichtend product als opium niet te vergelijken met de spotgoedkope producten die China vandaag op de Europese markt dumpt. Maar toch zijn er duidelijke parallellen te trekken. In omgekeerde richting. Nu is het China zelf die de spelregels volledig scheeftrekt; Europa afhankelijk maakt van de eigen aanvoerketens (denk aan elektrische wagens, batterijen, zonnepanelen…) en met spotgoedkope producten de markt ontwricht. 

Valsspelen voor gevorderden

China smijt een quasi ongelimiteerde staatsteun tegen haar eigen industrie aan. Die brengt overcapaciteit met zich mee, want de binnenlandse vraag kan die niet opvangen. De Chinese economie tekende in het laatste kwartaal van 2025 trouwens de laagste kwartaalgroei in drie jaar op. Tegelijkertijd verloor het land de VS als afzetmarkt door het protectionistische handelsbeleid van Trump. Gevolg? Een stevig deel van deze producten komt op de Europese markt terecht, aan een kostprijs die vaak een pak lager ligt dan die van vergelijkbare producten in Europa. Zeg gerust onconcurreerbare dumpprijzen. 

De ongeziene staatsteun gecombineerd met een productie aan veel lagere normen, tja, dat is valsspelen voor gevorderden. Europa is verantwoordelijk voor 5,9% van de wereldwijde uitstoot van Greenhouse Gas alias broeikasgas (bron: https://joint-research-centre.ec.europa.eu/jrc-news-and-updates/world-emissions-hit-record-high-eu-leads-trend-reversal-2025-09-09_en)., China voor 29,2%. Samen met Japan zijn we de enigen die minder zijn beginnen uitstoten. Sinds 1990 bracht Europa die uitstoot terug met maar liefst 35%. Voor China steeg de uitstoot met maar liefst 383% in dezelfde periode.  

De energiemix in China (en dus ook hun elektriciteitsproductie) is nog altijd grotendeels op steenkool gebaseerd. Hun hele AI-industrie draait daarop! In 2024 startte China de bouw van 94,5 gigawatt (GW) aan nieuwe kolencentrales, het hoogste bouwniveau in de afgelopen tien jaar. (bron: Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA), Global Energy Monitor (GEM)). China vergroent sneller dan Europa? Really? En Europa dan maar zichzelf bijzonder zware normen opleggen met een zelfpijnigend ETS-systeem waaraan China natuurlijk niet moet voldoen… 

Vrijhandel wanneer het uitkomt

China (over)subsidieert de eigen productie en doet daarmee onze bedrijven oneerlijk concurrentie aan. China zou natuurlijk ook de interne consumptie kunnen subsidiëren… Het doembeeld van een sterke middenklasse die het zo zou creëren en die dan ook nog eens politieke eisen zou gaan stellen? Daar bedankt de Chinese Communistische Partij voor. China steunt vrijhandel wanneer die past binnen de eigen economische en strategische belangen. China is enkel voor de bühne een verdediger van het vrije marktdenken. Over het vrije denken wordt dan weer zedig gezwegen.

China had 33% van de economische groei in 2025 te danken aan export. De uitvoer naar de EU steeg met 8,4%. Er is echter geen wederkerigheid in markttoegang. China biedt enkel een zeer beperkte markttoegang met veel barrières. Terwijl de uitvoer van China naar de EU groeit, daalt de Europese uitvoer in omgekeerde richting. Vlaanderen exporteert voor 7 miljard euro naar China. Daar staat een import van meer dan 30 miljard euro tegenover.

Europa is te braaf

De vraag blijft dan hoe we het ongelijke speelveld dat China creëert - en dat uiteindelijk leidt tot fabriekssluitingen en baanverlies hier – aanpakken. Protectionisme is zelden het juiste antwoord. Zeker niet voor de open handelseconomie die Vlaanderen is. Je markt afschermen is je markt klein houden; dat is niet slim. We kunnen ons simpelweg niet permitteren om China zomaar links te laten liggen. Ze zitten namelijk op grondstoffen en belangrijke technologie die we nodig hebben. 

China heeft schaalvoordeel en profiteert van veel lagere productie- en energiekosten dan Europa. Om daar tegenop te kunnen moet Europa dringend aan de slag. De to-do’s zijn bekend zoals de versterking van de interne markt; inzetten op innovatie, eigen productie van kritieke grondstoffen, producten en technologie en op circulaire economie; diversificatie van de waardeketen door middel van handelsakkoorden… 

Zelf sterker worden is maar een deel van de opdracht. We moeten ook een pak stoutmoediger worden. Het ongelijke speelveld moet dringend aangepakt. Europa beschikt nu al over een set instrumenten met betrekking tot antidumping, antisubsidie, vrijwaringsmaatregelen… Die worden nu niet kordaat genoeg ingezet. China heeft een spreekwoordelijk omgekeerde opiumoorlog ontketend. Voor we totaal versuft afglijden moeten we dringend reageren. Om Vlaamse welvaart te vrijwaren roepen we daarom op om de Europese economie beter te wapenen tegen oneerlijke concurrentie.